Rheinsteig

Route-informatie

Warum ist es am Rhein so schön ?

(een bekend volksliedje)
Het antwoord op deze vraag vind je op de Rheinsteig tussen Koblenz en Rüdesheim.
Je ziet daar:

• een mooi landschap met wijngaarden en wijnstadjes, en wat hoger gelegen:
• veel Burgen und Schlösser (bijvoorbeeld de Marksburg),
• veel mooie uitzichtpunten (bijvoorbeeld de Loreley-rots).

Maar er zijn ook twee minpuntjes:

• voortdurend Auf und Ab,
• veel Bahnlärm, ook ’s nachts van de goederentreinen.
  (Boek daarom geen hotel direct langs het spoor!)

Etappeoverzicht

Met een dagrugzak, terwijl je de hoofdbagage laat bezorgen, kun je dit traject in zes dagen lopen (zie hierboven).
Met een trekkingrugzak en tent heb je zo’n vaste indeling niet nodig. Je bent dan vrij om je dagindeling zelf te bepalen en vindt ’s avonds vrijwel altijd een geschikte tentplek. Je hebt dan wel één à twee dagen extra nodig, omdat je met een trekkingrugzak doorgaans minder kilometers per dag aflegt.
    Opmerking: Het is ook aantrekkelijk om de Rheinsteig in omgekeerde richting te lopen, dus van Rüdesheim naar Koblenz. Zo kun je na afloop eventueel nog een extra dag doorbrengen in de oude vestingstad Koblenz, met haar ligging aan het Deutsches Eck, het Kurfürstliches Schloss en de kabelbaan naar Festung Ehrenbreitstein.

Mooiste deel: Koblenz – Rüdesheim

Je loopt rechts van de Rijn in zuidelijke richting, vaak hoog boven het romantische rivierdal, op de rand van het plateau of het laagterras. Daar geniet je voortdurend van prachtige uitzichten op de Rijn en haar vele burchten.
De route vermijdt grotendeels bebouwde gebieden en kiest waar mogelijk voor een stille, natuurlijke koers, waarbij de beleving van de natuur centraal staat.
De mooiste etappes – tussen St. Goarshausen en Assmannshausen – komen pas aan het eind, als je van noord naar zuid loopt.

Moeilijkheidsgraad

De Rheinsteig bestaat uit zware dagwandelingen. Het auf und nieder, immer wieder maakt deze route tot een van de meest inspannende langeafstandspaden van Duitsland. Dat komt doordat niet alleen de Rijn, maar ook de zijrivieren en -beken zich diep in het leisteenplateau hebben ingesneden. Bovendien hebben veel zijbeken zogenaamde aanpassingskloven gevormd op de plek waar ze in de Rijn uitmonden. Bij het oversteken van zo’n nauw, diep zijdalletje moet je daarom telkens 100 tot 200 hoogtemeters dalen en weer klimmen.

    De moeilijkheidsgraad is dan ook vergelijkbaar met die van de Westweg in het Zwarte Woud. De Harzer-Hexen-Stieg en de Malerweg zijn daarentegen iets lichter.

Hoogteprofiel

Beste periodes

Mei en juni, en daarna vooral september. (In september wordt het echter al wat vroeger donker.)
In de hoogzomer kan het bij het Klimastation Koblenz te warm zijn om hele dagen te wandelen.
Ter vergelijking: de gemiddelde temperaturen in De Bilt liggen dan rond 21, 23 en 23 °C.

Weersinformatie

Voor een betrouwbaar en actueel weerbericht voor heel Europa kun je terecht op www.weerplaza.nl.
Werkwijze: Vul bovenaan in het zoekvenster de naam in van een stad vlakbij je wandelgebied. Vervolgens krijg je het actuele weer, de verwachting voor de komende uren en een 14-daagse weersvoorspelling te zien.

Routemarkering

De Rheinsteig is uitstekend gemarkeerd. Je kunt de route probleemloos volgen zonder kaart of wandelgids. Een lichtend voorbeeld voor Nederlandse wandelpaden!

Wandelgids en kaart

YouTube-video (30 min.)

Julia Bradbury takes her boots and backpack to the Continent to explore the landscape of Germany and the cultural movement that made it famous – Romanticism.
Een serie van 4 prachtige video’s:

• German Wanderlust 1of4 The Rhine,
• German Wanderlust 2of4 The Bavarian Alps,
• German Wanderlust 3of4 Ruegen,
• German Wanderlust 4of4 Saxon Switzerland.

Probeer de video op YouTube te vinden door daar te googelen: ‘german wanderlust 1of4 rhine’.

Bevoorrading onderweg

Levensmiddelen: geen probleem – je komt regelmatig door dorpjes met een winkeltje.
Drinkwater: op sommige dagen kom je onderweg geen enkel gehucht of dorp tegen. Zorg er dus voor dat je ’s.morgens voldoende drinkwater meeneemt voor de hele dag.

Bivakkeren onderweg

Langs de oever van de Rijn is wildkamperen maar beperkt mogelijk. Verder weg van de rivier levert het geen problemen op.
Ik zette bijna elke avond mijn tentje op aan de noord- of zuidrand van een van de stadjes aan de Rijn. Soms was er alleen een smalle grasstrook, soms een hoge, droge zandbedding. Voor een kampvuurtje lag er vaak al droog aangespoeld hout klaar.
De rivierpolitie voer dagelijks voorbij en maakte geen bezwaar tegen mijn kampvuurtje of bivak. De volgende ochtend wandelde ik dan ongeveer 14 km naar het volgende stadje.
Let op: op de oevers ligt veel glas van kapot gegooide flessen. Loop dus nooit op blote voeten over het grind.

Hoogtepunten (van noord naar zuid)

Marksburg.

Braubach vanaf de Marksburg

Uitzicht op de burcht Katz nabij St.Goarshausen. Links op de achtergrond de Loreley.

Het Rijndal is hier een doorbraakdal

Het Rijnlands leisteenplateau (Rheinische Schiefergebirge) komt nog steeds omhoog door opheffing. Op dit moment enkele cm’s per eeuw. En ook nu snijdt de Rijn zich nog steeds in. De rivier bevindt zich al meer dan 200m onder de rand van het plateau. Zo’n gevormd dal noemen we een doorbraakdal www.cornelsen.de/… (Ook bij de Altmühltal-Panoramaweg zagen we een doorbraakdal)
    De Rijn stroomde miljoenen jaren geleden op deze plek door een breed dal. In die tijd werd het Rijnlands Leisteengebergte zeer langzaam opgeheven. De rivier kon zich daardoor steeds dieper in het gebergte insnijden. Zo behield de Rijn zijn oorspronkelijke loop. Dat was alleen mogelijk omdat de opheffing heel geleidelijk verliep.
Als het gebergte zich snel vóór de rivier had opgetorend, dan had de rivier een andere weg gezocht.
Maar in dit geval heeft de rivier het gebergte als het ware „doorgebroken“. Daarom noemt men het Midden-Rijndal, wat zijn ontstaan betreft, een doorbraakdal.
    Doorbraakdalen komen vaker voor. Je vindt ze bijvoorbeeld ook langs de Elbe of de Donau.

Langeafstandspaden langs rivierdalen

Eisenbahnlärm am Mittelrhein

Dag en nacht ratelen er goederentreinen door de idyllische stadjes met meer dan 100 decibel (d.w.z. geluid tegen de pijngrens). Wie hier weg kan, verhuist dan ook. Ga naar Youtube en googel daar Bahnlärm im Mittelrheintal en je vindt aantal video’s over dat grote probleem.
Uitgerekend het Midden-Rijndal, dat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat, maakt deel uit van de nieuwe Europese “Alpentransversale” van het spoor, die van Rotterdam naar Genua loopt.
    Voor Gerhard Köhnen en Elly Schneider uit Filsen am Rhein betekent dat: om de vijf minuten beeft de grond, rinkelen de glazen, trillen muren en deuren. Zo’n 400 treinen razen dagelijks door het Rijndal — op slechts vijf meter afstand van hun huis. Ook met gevaarlijke stoffen aan boord.
    Nergens anders in Europa rijden er méér treinen, nergens anders is de spoorweglawaai harder, dichterbij en dreigender. Al jarenlang koken bewoners van woede. Ze worden ziek, hun huizen zijn niets meer waard — wie kan, vertrekt.
    Uit onderzoek blijkt stukje bij beetje: de politiek in Berlijn verzaakt haar wettelijke plichten als het om geluidsbescherming gaat.

Naturlehrpfad Mittelrhein voorbij Filsen

Door het submediterrane klimaat van het Midden-Rijndal (weinig neerslag (600 mm/jaar) en een gemiddeld hoge temperatuur), is er een aparte flora en fauna ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan:

• de Montpellier-esdoorn (blad heeft 3 i.p.v. 5 lobben) en
• de Smaragdhagedis.

Wie geïnteresseerd is in plant en dier, moet zeker even stil staan bij de interessante informatieborden van het natuurleerpad voorbij Filsen.
Op de vierde etappe komen we opnieuw in een dergelijk mooi natuurgebied, de Dörscheider Heide. Ook hier staan enkele panelen met uitleg.

De belangrijkste biotopen van de Dörscheider Heide

De Dörscheider Heide is een van de mooiste voorbeelden van de rijke natuur op de zonovergoten hellingen van het Boven-Middenrijndal. Dankzij het warme microklimaat komen hier planten en dieren voor die eerder aan het Middellandse Zeegebied doen denken. Enkele opvallende biotopen zijn:

• Droge graslanden (Magerrasen) – lage, open vegetatie met een uitzonderlijke soortenrijkdom. Hier groeien onder meer zeldzame kruiden die houden van zon en schrale bodems.
• Wijnterrassen en droge steenhellingen – verlaten wijnhellingen met muurtjes en schalie zorgen voor schuilplaatsen en warmte.
• Struikgewas en mediterrane struiken – op warme plekken groeien lage struiken zoals de elsbes (Sorbus torminalis), de rotsesdoorn en de rotskers, soorten die hier de noordgrens van hun verspreiding bereiken.
• Heide en heideachtige vegetatie – kleine stukken met struikhei en lage bremsoorten, ontstaan door begrazing en bosbranden.
• Eikenbossen op de noordhellingen – oude hakhoutbossen met kromme eiken, berken en meidoorn, aangepast aan droogte en warmte.

Deze afwisseling van biotopen maakt de Dörscheider Heide tot een uniek gebied binnen het Rijndal.

Rheinsteig Kulturlandschaft

SNP Natuurreizen

Zie: www.snp.nl/reis/… en voor hun andere wandelvakanties in Duitsland: www.snp.nl/reizen/…
Deze wandelreizen zijn een betrouwbare keuze voor wie een georganiseerde wandelvakantie zoekt.
Wanneer de zwaarte wordt aangeduid met één of twee zwarte cirkels, sluiten deze reizen goed aan bij mijn wandelingen. Je hoeft dan niet al te veel wandeluren of hoogtemeters per dag te overbruggen.

Mooiste dagwandeling in het gebied

Aanbevolen websites

• www.oppad.nl/
• www.rheinsteig.de
• http://easyhiker.co.uk/
• www.wikinger-reisen.de/

Let op: na verloop van tijd kunnen sommige links niet meer werken. De betreffende pagina is dan mogelijk verplaatst of verwijderd.
Tip: zoek via Google op de naam van de website in combinatie met het trefwoord Rheinsteig. Als de pagina alleen is verplaatst, vind je deze meestal alsnog terug.

Zolburg Pfalzgrafenstein bei Kaub.

Zolburg Pfalzgrafenstein (und oben Burg Gutenfels) bei Kaub.

Uitzicht op Oberwesel.